Η οικονομία του τσάμπα

Το πιο φιλόδοξο και αισιόδοξο πράγμα που μου είχαν πει κάποτε ήταν: 

Περιμένεις χρήματα από τη δημοσιογραφία; 

Αν δεν κάνω λάθος τότε ήμουν 20 ετών και στα μέσα των σπουδών που είχα επιλέξει. 

Τι, πιο λογικό να λες σε έναν νέο ότι αυτό που διάλεξε να σπουδάσει, να μελετήσει, να αγαπήσει και να κυνηγήσει είναι να γίνει εθελοντής προς εκμετάλλευση; 

Η φράση αυτή ακούστηκε στα αυτιά μου: Έχεις ελπίδες να ξεπεράσεις τον καρκίνο και να ζήσεις;

Ναι, λοιπόν αυτή την εβδομάδα αναλύουμε το θέμα μιας νέας μορφής οικονομίας που έχει ξεκινήσει εδώ και λίγα χρόνια «η οικονομία του τσάμπα». 

Το παλιό μοντέλο, εργάζομαι-παράγω-πληρώνομαι, έχει πεθάνει πλέον και έχει αντικατασταθεί από ένα διαφορετικό το οποίο αντιλαμβάνεται πλέον την εργασία ως hobby. 

Οι σύγχρονοι εργοδότες πέρα από μια βιώσιμη επιχείρηση που έχουν και διοικούν παραδίδουν και μαθήματα δικαιολογιών που ακόμα και ο ίδιος ο Αριστοτέλης θα ζήλευε στο να σε πείσουν ότι τελικά αυτό που κάνουν δεν τους αποφέρει, αλλά το κάνουν γιατί το αγαπούν. 

Και μέσα σε αυτό τον παραλογισμό προσπαθούν να σου αποδείξουν ότι η εργασία που κάνεις:

1) Δεν τους είναι χρήσιμη γιατί η επιχείρηση δουλεύει ρολόι και χωρίς εσένα

2)Δεν έχουν να σε πληρώσουν γιατί πολύ απλά δεν βγάζουν ούτε οι ίδιοι κέρδος

3)Το επέλεξες γιατί είναι ευχαρίστηση για σένα και όχι βιοπορισμός

4)Μην τα βλέπεις όλα τόσο υλιστικά

Παρά τα iPhone που βρίσκονται σε πληθώρα σε αυτή τη χώρα και μεταφράζονται σε δύο πλέον, βασικούς μισθούς βλέπεις γύρω σου όλο και περισσότεροι να λένε «Μα καλά περιμένεις και να πληρωθείς;» 

Όπως βλέπουμε λοιπόν είναι θέμα κουλτούρας ο πεσιμισμός αλλά και η κακομοιριά που λαμβάνουμε σε ανεξάντλητα vibes καθημερινά γύρω μας. 

Ο Έλληνας έχει μάθει να μην μιλά αλλά να παραπονιέται μόνιμα καθώς εργάζεται και θεωρεί «τύχη» αν θα πληρωθεί, αλλά έχει παραιτηθεί τις περισσότερες φορές από το να διεκδικήσει αυτό που πρέπει από τον εργοδότη του. 

Το να θέσει κανόνες καθώς εργάζεται είναι σχεδόν αδιανόητο μιας και στο μυαλό του μεταφράζεται με αίτημα να τον απολύσουν. 

Πάραυτα έχει μια Ιώβεια υπομονή και υπομένει τον «ζυγό» αλλά πάντα κάθε μηνά καταφέρνει και αγοράζει αυτό που θέλει αλλά του είναι μη απαραίτητο.


Η «οικονομία του τσάμπα» είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο το οποίο βοήθησαν και οι δύο πλευρές να εδραιωθεί. 

Για τους εργοδότες είναι η χρυσή τομή ανάμεσα στην παραγωγή και το κόστος εργασίας ενώ για τους εργαζόμενους είναι μια νοσηρή, αλλά αναγκαία κατάσταση για να διατηρήσουν την δουλειά τους. 

Το μοντέλο είναι η επέκταση του όρου «άμισθη πρακτική εξάσκηση». 

Η εργασία πλέον αντιμετωπίζεται ως μια συνεχής εκμάθηση που όταν την ολοκληρώσεις πια δεν είσαι παραγωγικός ή δεν μπορείς να ενταχθείς πλήρως στο παραγωγικό μοντέλο του κάθε εργοδότη για μοναδικούς λογούς που εφευρίσκει αναλόγως την περίπτωση.

Η οικονομία του τσάμπα λοιπόν, είναι η εργασιακή ανακύκλωση. 

Κάθε επιχείρηση που ακολουθεί αυτή την οικονομία έχει ένα βασικό εργατικό προσωπικό, από το οποίο ελάχιστοι πληρώνονται καλά, λόγω προσωπικών σχέσεων με την εργοδοσία ενώ άλλοι εργάζονται το ίδιο με τους πρώτους αλλά ελλείψει δεσμών λαμβάνουν χαμηλότερους μισθούς.

Αμέσως μετά είναι οι νεοεισερχόμενοι, φοιτητές ή νέοι που θέλουν να απασχοληθούν στον τομέα αλλά πρέπει να αποδείξουν πως έχουν τα προσόντα ή πρέπει να μάθουν. 

Εδώ ξεκινά και η ανακύκλωση των αναλώσιμων αλλά και απαραιτήτων νέων. 

Η κάθε επιχείρηση κρατά τον πολύ περισσότερο καταρτισμένο νέο για μια χαμηλή, σχεδόν μηχανική δουλειά, τουλάχιστον στον δημοσιογραφικό τομέα, για ένα μικρό διάστημα.

 Όταν αυτό το διάστημα παρέλθει, το οποίο έχει οριστεί ως μεταβατικό ή δοκιμαστικό, για να ενταχθεί ο νέος τότε ή απορροφάται από την επιχείρηση με μισθό κατώτερο και από τον βασικό ή αλλιώς το λεγόμενο χαρτζιλίκι ή αποβάλλεται ώστε να δοκιμαστεί και από άλλες επιχειρήσεις καθώς ο εργοδότης έκρινε πως ο νέος δεν του κάνει για διαφόρους λογούς. 

Ο νέος αυτός έτσι θα περάσει και από άλλες δουλειές μέχρι να χτίσει ένα σοβαρό βιογραφικό και να φύγει στο εξωτερικό, να αλλάξει κλάδο επαγγέλματος ή να σταθεί τυχερός και να πέσει σε έναν πιο ανθρώπινο εργοδότη που θα τον σεβαστεί.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του ο νέος θα περάσει «καψόνια» από τον εργοδότη του ώστε να χάσει τον «τσαμπουκά» που έχει αλλά και την όρεξη να παράγει. 

Με κάθε τρόπο ο εργοδότης που ακολουθεί αυτό το μοντέλο οικονομίας υποβαθμίζει τον εργαζόμενο του ώστε να τον αναγκάσει να συνεχίσει χωρίς απαιτήσεις και ουσιαστικά να μεγιστοποιεί το κέρδος του μιας και θα έχει δωρεάν εργατικό προσωπικό. 

Έτσι καταλήγει να έχει μια βιώσιμη επιχείρηση με πολύ χαμηλό κόστος λειτουργίας και υψηλή απόδοση, δηλαδή κέρδος. 

Με άλλα λόγια είναι το όνειρο κάθε επενδυτή ή μηχανικού καθώς η «κίνηση» πραγματοποιείται «τέλεια» και με μηδενικές τριβές δηλαδή διαρροές κεφαλαίου.

Αυτό είναι λοιπόν το νέο οικονομικό μοντέλο στο οποίο καλούμαστε να έχουμε το «θράσος» να εργαστούμε και να διεκδικήσουμε απολαβές. 

Είναι ένας τέλειος μηχανισμός από κάθε πλευρά, ο όποιος εκπληρώνεται σε μια φάση που το οικονομικό μοντέλο του καπιταλισμού περνά κρίση. 

Ή μήπως τελικά η κρίση ήταν ο αυτοσκοπός για να εκπληρωθεί αυτό το μοντέλο; Ότι και να συμβαίνει το θέμα είναι πως ένας θαυμαστός καινούργιος κόσμος ορθώνεται μπροστά μας.





Ιωσήφ Χαλαβαζής - anexartiti.gr